KOSTÜM
BURSA KIZ OYUNLARI
- YEMENİ
- FES
- ALBAZI
- İÇ GÖMLEK
- CEPKEN
- KAPATMA
- FİSTAN
- ÜÇETEK
- PEŞKİR
- KUŞAK
- ARKALIK
- DİZGE
- ŞALVAR
- YÜN ÇORAP
- ÇARIK
BURSA KELES YÖRESİ KIZ OYUNLARINDA GİYİLEN KOSTÜM, AKSESUARLARI İLE BİRLİKTE 12 PARÇADAN OLUŞMAKTADIR VE TOPLAM AĞIRLIĞI 14 KG. DIR.
BAŞA GİYİLENLER
Fes : Üç çeşit fes kullanılır.
1- Boncuklu Fes : Tepesi ve önde sarkan kısmın tamamı renkli boncuklarla işlenmiştir.
2- Alpagut Fes : Ön tarafı gelin telleri, pulyat ile süslenmiş festir.
3- Mustafamlı Fes : Ön tarafı gümüş takılarla süslenmiş festir.
Boncuklu Fes : İç kısmında terlik vardır. Beyaz bezden yapılmış olup, uç kısımları boncuktan örme şeritle çevrilir. Buna “kaşbastı” denir. Bunun üzeri “elma yemeni” ile çevrilir. Fesin tepelik kısmında da tamamen çeşitli renklerden boncuklar vardır. Kenarlardan püsküller sarkar. Öne eldiven denen uçları uzanır. İki tarafta da ponponlar sarkıtılır.
Fesin üzerine çeşitli örtüler giyilir. Bunlar albazı, pullu grep, oyalı grep, boncuklu grep, kanaviçe işlemeli örtülerdir.
SIRTA GİYİLENLER
Esas Giyim Dokuması : Türkmen kadını giyim eşyasını; etinden ve sütünden faydalandığı hayvanın derisinden ayağına çarık, yününden sırtına aba yapmıştır. Koyunlardan elde ettiği yünü temizleyip ip haline getirdikten sonra el tezgahlarında dokuyarak, her çeşit giyim eşyası, bezler, kumaşlar, dizge, kuşak halı, kilim, çul elde eder. İpeklileri ise yetiştirmiş olduğu kozalardan elde etmiştir. İpek ipiyle yazma ve greplerin etrafını oyalayarak çeşitli süslemeler yapmışlardır.
Kumaş Üstü Süsleme ve İşlemeler : Giyim eşyalarının üzerleri tel ve ipliklerle; Kayı Boyu damgalarından olan “3 ok” veya “2 ok” motifi tüm giysilerde görülmektedir.
İç Gömlek : İnce çizgili, siyah ve beyaz renkte olup, içe giyilir.
Şalvar : Bölgede, don denilmektedir. Köylülerin el tezgahlarında pamuk veya keten ipliğinden dokudukları beyaz bir kumaştan yapılır. Paçaların yanlarına, renkli ipliklerle motifler işlenir.
Kapatma : Fistanın üzerine giyilen göğsü işli veya bele kadar uzanan içliktir.
Üçetek : Diğer bir adı zıbındır. Kırmızı, siyah, bordo, yeşil, lacivert renkteki keten kumaştan yapılır. İç kısmına pamuklu veya basmadan astar geçirilir. Ön parçaları biraz kısa olup, arka parçanın alt kısmına su taşı, pul iğne ile örme dantel geçirilir. Bu kısma köyün motifleri işlenir. Kolları, elleri örtecek kadar uzun ve yarıktır. İç kısmına basma düz kumaşları astar geçirilir. Gelinler için tamamen işlemeli, yaprak motifli üçetekler vardır. Bindallı biçimindedir.
Fistan : Şalvarın yapıldığı kumaştan yapılır. Boydan elbisedir. Etek kısımları geniş olup, kenarları motiflerle işlenir.
Güdük : Mavi, patlıcan moru, bordo ve yeşil renklerde divitin kumaştan astar geçirilir. Astar ile divitin arasına pamuk yerleştirilerek her tarafından baklava biçiminde dikilir. Ön kenarları ile kol kenarlarına boncuk işlemeli dantel takılır. Uzunluğu tam bel hizasına kadardır. Kolları biraz kısadır.
Arkalık : Bölge kuşakları yün ipliklerle el tezgahlarında dokunur. Genellikle siyah renk hakimdir. İki ucu püsküllerle süslenmiştir.
Dizge : Yün ipten, 4-5 cm. genişliğinde, 2,5 m. uzunluğunda uçları tiftik veya çökkülü (keçi kılı) tongurdaklarla, uçları mavi boncuklu bel kuşağıdır.
Önlük : Kadınlar, el tezgahlarında, yün ipliklerinden dokuyarak, köyün en güzel motifleriyle işlerler. Bu motfiler, köyden köye farklılık gösterir.
AYAĞA GİYİLENLER
Çorap : Yünden ve desenlidir. Beyaz ile düzde giyilmektedir. Çok renkleri vardır. Uzunluğu şalvarın içine girecek şekildedir.
Çarık : kesilen hayvanın derilerini şaplayıp, kesip diktikten sonra, belirli kalıplara çekerek giyilecek duruma getirilir. Çarıkları sürekli nemli ve yumuşak tutarak giymek gerekir.
Yemeni : Yörede 2 çeşit yemeni giyilmektedir. İşlenmiş deriden imal edilir.
1- İşlenmiş kırmızı deriden yapılana “al yemeni” denir.
2- İşlenmiş sarı deriden yapılan, çizme şeklinde olana “hedik” denir.
TAKILAR
Yöremizde baş takısı olarak, feslere gelin telleri ve yörede adına Mustafam denilen gümüş takılar takılmaktadır.
Gıdıklık : Boncuklarla örülmüş olan ve boyuna asılan, boyun kısmını saklayan süs eşyasıdır.
Muskalık : Gümüşten ve parlak bir kolyedir.
Gerdanlık : Mercan denen, enine delikli uzun boncuklardan örülerek yapılır.
Kan Taşı : Kırmızı renkli olup, ipe dizilip, boyuna takılan kırmızı taşlardır.
AKSESUAR
Çıngıllı Mağrama : Kadınların kına ve düğün eğlencelerinde bellerine taktıkları uçları gümüşlü paralarla süslenmiş mağramaları takı olarak kuşaklarına bağlarlar.
Kemer : Ailelerin ekonomik durumlarına göre, küçüklü-büyüklü gümüş kemerlerin orta kısmı değerli taşlarla süslüdür.
Bursa Erkek Oyunları Kostümleri